สติ กับ สมาธิ สัมพันธ์ กันอย่างไร นี้เป็นคำถาม
ที่สร้างสรรค์ ที่หาได้ยาก ในเวบฯ

คำถาม ที่ถามว่า “สติ กับ สมาธิ สัมพันธ์ กันอย่างไร” แม้จะสั้น ถ้าจะตอบให้เกิดความเข้าใจอย่างแท้จริง ตามหลักวิชชา ก็ต้องตอบยาว ข้าพเจ้าจะพยายามย่อความให้สั้นที่สุดเพื่อจะได้อ่านง่ายไม่เบื่อหรือขี้เกียจอ่าน ดังต่อไปนี้

1.สมาธิ ถ้ากล่าวถึงเพียงคำเดียว อันหมายถึง สมาธิ ที่มีอยู่ในตัวบุคคลตามธรรมชาติ ย่อมเป็นเหตุ อันให้ถึงความดับทุกข์
2.สมาธิ แม้จะมีอยู่ในตัวบุคคลตามธรรมชาติอยู่แล้ว แต่ในการปฏิบัติธรรม จะต้องปฏิบัติ หรือฝึก สมาธิ เพิ่มเติม ดังนั้น สมาธิ ในความหมายนี้ เป็นผล แห่งการปฏิบัติ ตามหลักการ หรือรูปแบบการปฏิบัติ อันมีหลากหลายวิธี เช่น นั่ง เดิน ยืน นอน ฯ

สมาธิ ในข้อที่หนึ่ง ตามที่ได้กล่าวไป เป็นเหตุให้ถึงความดับทุกข์ เมื่อมีสมาธิแล้ว ผลแห่งสมาธิ หรือหนทางแห่งความดับทุกข์ ก็จะเกิดขึ้น นั้นก็คือ เมื่อมีสมาธิ ก็จะเกิด สติ คือ ความระลึกได้ สัมปชัญญะ คือ ความรู้สึกตัว ดังนั้น สติ สัมปชัญญะ จึงเป็นผล หรือ เป็นหนทางแห่งการดับทุกข์ หรือในทางศัพท์ภาษา เรียกว่า มรรค
อันนี้ไม่อธิบายต่อนะ ให้ไปพิจารณาด้วยตัวเอง

ความสัมพันธ์ ของ สมาธิ และ สติ สัมปชัญญะ จะเกิดขึ้นตลอดเวลา ที่เรามีสมาธิ สติ สัมปชัญญะก็จะเกิดมี ถ้าขาดสมาธิ หรือไม่มีสมาธิ การมี สติ หรือ ความระลึกได้ และสัมปชัญญะ ความรู้สึกตัว อยู่เสมอ ก็จะด้อยลง หรือ ไม่มีเลย
คำว่า สติ หรือ ความระลึกได้ ด้อยลง หมายความว่า บุคคลที่ขาดสมาธิ หรือไม่มีสมาธิ ไม่สามารถ ระลึกนึกถึง ความรู้ความเข้าใจ ประสบการณ์ ที่ได้เรียนรู้ หรือสัมผัสทางอายตนะ เพื่อนำมาใช้ ณ.ปัจจุบัน (อันนี้ต้องทำความเข้าใจ) และยังมีผลข้างเคียงเกิดขึ้นตามมาอีกมากมายต่อความรู้สึก อารมณ์ ของบุคคลนั้นๆ
ที่ได้อรรถาธิบายไป คงเพียงพอต่อการทำความเข้าใจ ในเรื่อง ของ สมาธิ และ สติ สัมปชัญญะ ได้บ้าง ตามระดับสมองสติปัญญา ของท่านทั้งหลาย

กระดานสนทนา

• วิทยาศาสตร์ทางจิต ลึกลับ