โพชฌงค์

พุทธวิธีเสริมสุขภาพ

วันก่อนนี้ โยมได้ปรารภทำนองอาราธนาว่า ถ้าอาตมาภาพแสดงเรื่องโพชฌงค์ ก็คงจะดี

โพชฌงค์ เป็นหลักธรรมสำคัญหมวดหนึ่ง ญาติโยมหลายท่านรู้จักในชื่อที่เป็นบทสวดมนต์ เรียกว่า โพชฌังคปริตร และนับถือกันมาว่าเป็นพุทธมนต์สำหรับสวดสาธยาย เพื่อให้คนป่วยได้สดับตรับฟังแล้วจะได้หายโรค

ที่เชื่อกันอย่างนี้ ก็เพราะมีเรื่องมาในพระไตรปิฎกเล่าว่า พระมหากัสสปะซึ่งเป็นพระเถระผู้ใหญ่ท่านหนึ่งเคยอาพาธ และพระพุทธเจ้าเสด็จไปเยี่ยม แล้วทรงแสดงเรื่องโพชฌงค์นี้ ตอนท้ายพระมหากัสสปะเถระก็หายจากโรคนั้น

อีกคราวหนึ่ง พระมหาโมคคัลลานะ ซึ่งเป็นอัครสาวกฝ่ายซ้ายอาพาธและพระพุทธเจ้าเสด็จไปเยี่ยม ก็ได้ทรงแสดงโพชฌงค์นี้อีกแล้วพระมหาโมคคลัลลานะก็หายโรค

อีกคราวหนึ่ง พระพุทธองค์เองทรงอาพาธ ก็ตรัสให้พระมหาจุนทะ ซึ่งเป็นพระเถระผู้ใหญ่รูปหนึ่งแสดงโพชฌงค์ถวาย แล้วพระพุทธเจ้า ก็หายประชวร

จากเรื่องราวที่กล่าวถึงนี้ พุทธศาสนิกชนก็เลยเชื่อกันมาว่า บทโพชฌางค์นั้น สวดแล้วจะช่วยให้หายโรค แต่ที่เราสวดกันนี้ เป็นการสวดคำบาลี ผู้ฟังก็ฟังไป ซึ่งบางทีอาจจะไม่เข้าใจเนื้อความก็ได้

แต่ที่ท่านแสดงในพระไตรปิฎกนั้น ท่านแสดงเนื้อหาคือตัวหลักธรรม และธรรมะที่แสดงนั้นเป็นธรรมเกี่ยวกับปัญญา
เป็นธรรมะชั้นสูง ซึ่งความจริงก็เป็นเรื่องของการทำใจให้สว่าง สะอาด ผ่องใส เป็นการรักษาใจ

ต่อไปเป็นบทอักขระแล

o อะ อา อิ อี อุ อู เอ โอ กะ ขะ คะ ฆะ งะ จัส สะ ชัช ฌะ ญะ รัฐ ถะ ฑะ ฒะ ณะ ตะ ถะ ทะ ธะ นะ ปะ ผะ พะ ภะ พะ มะ ยะ ระ ละ วะ สะ หะ ฬะ อัง ?

o นะ มะ พะ ทะ นะ ? บทนี้เป็นธาตุน้ำ ?
o มะ พะ ทะ นะ มะ ? บทนี้เป็นธาตุดิน ?
o พะ ทะ นะ มะ พะ ? บทนี้เป็นธาตุไฟ ?
o ทะ นะ มะ พะ ทะ ? บทนี้เป็นธาตุลม ?

อุณะโรปะปิสัฐถาเว ?

สิทธิการิยะอาจารย์เจ้า ท่านยกมาจากพรหมวิหาร ให้เป็นทานแก่กุลบุตรทั้งปวง แก้วสิบหกยกเอาสี่ตัวพระเจ้าอยู่หัวตัวเดียวอย่าละ บุคคลผู้ใดแก้ได้จักได้พระนิพพานอย่างแท้จริงแล?

o นะ อุ นะ อะ นะ มะ ? บทนี้แก้วมณีโชติแล ?
o มะ อะ มะ อุ มะ นะ ? บทนี้แก้วไพฑูรย์แล ?
o อะ มะ อะ นะ อะ อุ ? บทนี้แก้วปัทธรรมราชแล ?
o อุ มะ อุ นะ อุ อะ ? บทนี้แก้ววิเชียรแล ?

ขึ้นต้นทางพุทธศาสตร์

พระธรรมดวงแก้ว ๗ แล

• สาธุ (สามที) อุกาสะ (สามที) แล้วว่า... ข้าพเจ้าจักขออาราธนาเอาดวงแก้วเจ็ด คือ พระอุปจารสมาธิ และพระอุปัญณาสมาธิทั้งเก้าประการ สิบกับดวงแก้วทั้งสิบอันบังเกิดแต่พระพุทธเจ้า แต่พระธรรมเจ้า แต่พระปัจเจกโพธิ์เจ้า และอรหันตาเจ้า ขอให้ดวงแก้วทั้งเจ็ด จงเสด็จมาอยู่ในขันธ์ทั้งห้าแห่งผู้ข้าในกาลบัดเดี๋ยวนี้เทอญ?

สมาธิ ชั้นที่ 1 ได้แก่

สมาธิ ชั้นพื้นฐาน นั้น ท่านทั้งหลายต้องจดจำ ให้แม่นมั่น และแม่นยำ เพื่อเป็นเครื่องเตือนตัวเองอยู่เสมอว่า

สมาธิ ชั้นพื้นฐาน คือ " การฝึก หรือปฏิบัติ เพื่อควบคุม ความคิด ความรู้สึก และอารมณ์ มิให้ฟุ้งซ่าน หรือ การฝึก ปฏิบัติ สมาธิ ชั้นพื้นฐาน เพื่อ ควบคุม ความคิด ความรู้สึก และอารมณ์ มิให้เกิดขึ้น ขณะปฏิบัติ"

แต่ตามธรรมชาติ ของมนุษย์ ล้วน ต้องมีความรู้สึก เมื่อได้สัมผัสทางอายตนะ ไม่ว่าจะเป็นทาง หู ตา จมูก ลิ้น กาย ใจ และไม่ว่าจะเป็นการสัมผัส ที่ได้เคยสัมผัสผ่านไปนานเท่าไหร่ก็ตาม แต่ความจำการสัมผัสนั้นยังอยู่ภายในร่างกาย หรือจะเป็นการสัมผัส ณ. ปัจจุบัน ก็ตามแต่

ตามที่ได้กล่าวไว้ในตอนที่หนึ่ง ถึงลักษณะ และความหมายของสมาธิ ซึ่งล้วนเกี่ยวข้องสัมพันธ์ กับระบบสรีระร่างกาย และหลักวิชาการด้านต่างๆ ในตอนนี้จะกล่าวถึง สาเหตุของการที่จำเป็นต้องมีบรรทัดฐานในการปฏิบัติสมาธิ อันเป็นการพัฒนาพุทธศาสนา ในยุคสมัยนี้ เนื่องด้วย ศาสนาใดใด ก็ตาม ย่อมมีหลักปฏิบัติ เพียงหนึ่ง เดียว ในนิกายแห่งศาสนานั้นๆ ไม่มีการนำหลักปฏิบัติ ออกไปแบ่ง
แยก หรือนำหลักปฏิบัติ ไปคิดเอาเอง โดยที่ไม่รู้จริง ไม่เป็นไปตามหลักธรรมชาติ หรือไม่เป็นไปตามระบบของสรีระร่างกาย สิ่งแวดล้อม

สมาธิ และการฝึกจิต สำหรับบุคคลในชีวิตประจำวัน กลุ่มบุคคลต่างวัย เช่น เด็ก ผู้ใหญ่